De tussenheid: een speler in het netwerk?

De overheid vertelt burgers vaak ‘ik weet wat goed voor jou is’. Hierdoor kunnen zij de moederrol op zich nemen en weerstand creëren bij burgers. Vaak reageert de overheid niet tot nauwelijks op deze weerstand. De overheid zou van weerstand moeten genieten, want weerstand laat zien dat de boodschap binnenkomt en dat je contact met burgers hebt. Als de overheid weerstand wil begrijpen zal zij zich in moeten gaan leven in degene met wie zij communiceert.

Bron: Djamella Mies

Verschuiving van het paradigma

Zoals je in de vorige blogs hebt gelezen worden burgers vaker eigenaar van een probleem en nemen zij verantwoordelijkheid op zich. Om het probleem op te lossen en vanuit bepaalde emoties, zoals onzekerheid, gaan zij zich organiseren in netwerken. Hierdoor wordt de samenleving horizontaal (gelijkwaardig). De overheid krijgt in deze context een andere benaming. Er zal niet meer van de overheid gesproken worden maar van de tussenheid. In een horizontale samenleving beweegt de tussenheid zich onder én tussen de mensen. De tussenheid wordt een speler in het netwerk in plaats van een autoriteit, maar zij blijft wel haar rol als vangnet voor basisvoorzieningen in veiligheid, onderwijs en de zorg behouden.

De overheid als deelnemer of als vertrekpunt?

De vraag die ik in mijn paper beantwoord heb is wat de emotiemaatschappij betekent voor de communicatie van een terugtrekkende overheid. Om duidelijk te krijgen wat de emotiemaatschappij voor de overheid betekent zal eerst uitgelegd worden wat een terugtredende overheid en bijbehorende participatiesamenleving inhoudt.

de terugtrekkende overheid. Overgenomen uit Werkplaats NLBW van Ab van Luin, 2013.

Duwtje in de goede richting?

Tegenwoordig vervullen burgers een grote rol binnen communicatie, want zij laten zich overal horen. Op welke manier kan de overheid omgaan met deze mondige burger? Hiervoor zijn drie verschillende routes. Allereerst is er de alfa-strategie, hierin probeer je mensen nogmaals uit te leggen waarom iets goed is. Interactie is hierbij een geschikt middel. Daarnaast is er de omega-benadering, via deze benadering beweeg je met burgers mee, het is van belang dat de overheid begrip toont en zich in gaat leven en luistert. Hierbij ga je bijna letterlijk het gesprek aan. Tot slot is er nudging, beter bekend als een ‘duwtje in de goede richting’. Hierbij ga je het gesprek niet aan maar richt je de omgeving op een bepaalde manier in waardoor mensen zich onbewust anders gaan gedragen. Fruit in kantines op ooghoogte plaatsen is hier een goed voorbeeld van. Je wordt niet verplicht om een gezondere keuze te maken, maar het wordt je wel makkelijker gemaakt. 

Bron: www.groene.nl

De dienstverlenende overheid?

Alle communicatie tussen de overheid en burgers wordt gezien als overheidscommunicatie. Het doel van overheidscommunicatie is het recht van burgers op informatie van en communicatie met de overheid.

Overheidscommunicatie had als doel om de belangen van de zender te bevredigen. De overheid had haar blik op zichzelf gericht en de focus lag op eigen taken en bevoegdheden. Tegenwoordig past deze verouderde blik en focus niet binnen communicatie met de huidige en dynamische samenleving.  Een groot gedeelte van de samenleving herkent zich niet meer in degenen die hen vertegenwoordigen, want de samenleving hoopt op inlevingsvermogen vanuit de overheid. Burgers willen gehoord en begrepen worden, daarom kan de overheid meer in de klantreis gaan denken. In de klantreis staat de behoefte van de burger / samenleving centraal.